Het zijn soms rare keuzes waar het leven je voor plaatst. Zo moeten we tegenwoordig schijnbaar kiezen tussen niet bouwen en daarmee geen stikstof uitstoten, maar ook geen mensen huizen geven. Of we bouwen wel, mensen kunnen wonen en we belasten het milieu.

Een ander dilemma. Kiezen we voor wapens of voor zorg? Als we geld uitgeven aan oorlog, dan hebben we minder beschikbaar voor andere zaken. En dan kunnen we dus straks kiezen voor hetzij 13 miljard (de helft van het totale budget) uitgeven aan een vliegdekschip (lijkt me wel spectaculair om die in de haven van IJmuiden of Vlissingen te leggen of zo), hetzij handen aan het bed. Wellicht kunnen we het combineren. Als we nou die vliegdekschepen inrichten als hospitaalschepen, dan slaan we twee vliegen in een klap!

Maar nu worden we ook in ons eigen overzichtelijke wereldje met een heus dilemma geconfronteerd. Althans je zou denken dat het een dilemma zou moeten zijn. Vallen boeken binnen of buiten de EUDR wetgeving. De wat? De EU Deforestation Regulation. Dat is een wet die ondernemers verplicht om te bewijzen dat hun product niet aan ontbossing bijdraagt. Mij lijkt buiten kijf dat deze wet een goed doel dient. Maar we weten allemaal (als het goed is) dat goede bedoelingen niet altijd leiden tot goede resultaten. Zo werden er in Denemarken meer boeken verkocht toen daar de wet op de vaste boekenprijs werd afgeschaft (sorry lezers, af en toe kan ik het niet laten).

Uitgevers hebben gelobbyd om te bereiken dat boeken buiten de EUDR zou vallen; waarom dan zou je denken? Hebben uitgevers lak aan het milieu? Er worden drie argumenten aangevoerd. Opname in de EUDR zou leiden tot een grote administratieve last. Dat lijkt mij geen sterk argument, immers dat is een argument tegen de hele wet, niet alleen voor het effect op het boekenvak. Een ander argument is dat de wet zou leiden tot minder boeken op de markt. Dat lijkt mij een inherent onlogisch argument. Immers als het leidt tot minder boeken op de markt, dan is er ook minder sprake van een administratieve last. Die argumenten sluiten elkaar dus min of meer uit. Los daarvan vraag ik me af, of het daadwerkelijk zo zal zijn dat er minder boeken op de markt zouden komen. Hoe weten we dat? Maar toegeven, het is een aansprekend lobby-argument.

Tot slot zouden boeken “in verhouding” nauwelijks bijdragen tot ontbossing omdat veel boeken op FSC-gecertificeerd papier wordt gedrukt en “papier vaak uit lage risicolanden als Finland komt”. Ik heb geen idee wat daar mee bedoelt wordt? Als je hout kapt in Finland leidt dat tot minder ontbossing dan als je dat doet in Zweden? En wat is in verhouding, verhouding tot wat?

Toch lijkt de oplossing onder handbereik. Als je verplicht stelt dat er alleen nog maar FSC-gecertificeerd papier in omloop zou mogen zijn, dan zijn we er toch? Dan hoef je ook geen boom op te zetten over wel of niet opnemen in de EUDR.

Hans Bousie